In de volksmond wordt de commissie ook wel Schoonheidscommissie genoemd. De commissie beoordeelt of de bouwplannen “esthetisch” verantwoord zijn, mede in relatie tot de locatie en de omgeving van het te bouwen of te verbouwen object.

Sinds 2012 zijn gemeenten niet verplicht een welstandscommissie te hebben, maar ze mogen dat zelf bepalen en voor welke gevallen. Gemeenten hoeven bouwplannen niet langer voor te leggen aan een welstandscommissie. Ze mogen zelf beoordelen of ze dit nodig vinden.

Dit heeft betrekking op de verlening van een vergunning door de gemeente. Zodra deze onherroepelijk is verklaard, kan er geen bezwaar meer op worden gemaakt. De opdrachtgever is dan vrij om te beginnen met de bouw.

Wie wil bouwen of verbouwen of anderszins iets aan zijn omgeving wil veranderen, heeft vaak een vergunning nodig. Bijvoorbeeld voor het bouwen of slopen van een woning, het kappen van een boom of het aanleggen van een oprit.

U kunt veel van deze vergunningen in één keer, in één procedure aanvragen. Deze vergunning wordt afgegeven door het college van burgemeesters en wethouders, gedeputeerde staten of een minister. Sinds 1 januari 2024 worden omgevingsvergunningen geregeld in de omgevingswet

Wat er gebouwd wordt, moet gebouwd worden conform de tekeningen waarop de gemeente de vergunning heeft verleend. Dat is niet altijd het geval. De kwalitetitsborger is een onafhankelijk persoon of bedrijf, wat erop toeziet dat dit wel gebeurt, en rapporteert hierover naar de gemeente. Vanaf 1 januari 2025 is dit verplicht bij verbouwingen.

De gebruiksfunctie van een bouwwerk bepaalt aan welke regels en technische vereisten het moet voldoen met betrekking tot: daglichttoetreding, geluidswering, ventilatiecapaciteit, brandwerendheid en dergelijken. Er zijn 12 verschillende gebruiksfuncties:

1. Wonen
2. Bijeenkomstfunctie
3. Celfunctie
4. Gezondheidsfunctie
5. Industrie
6. Kantoorfunctie
7. Logiesfunctie
8. Onderwijs
9. Recreatie
10. Handel
11. Overige gebruiksfunctie
12. Bouwwerk geen gebouw zijnde

De gemeente kan als aanvulling op het Besluit bouwwerken leefomgeving, aanvullende regels vaststellen. Deze worden dan ondergebracht in de bouwverordening. De inhoud kan per gemeente verschillen. De regels mogen niet in strijd zijn met het Besluit bouwwerken leefomgeving.

In het bouwbesluit zijn zaken vastgelegd die bijvoorbeeld te maken hebben met de minimale afmetingen van de verschillende ruimtes, de kwaliteit van bouwmaterialen en isolatiewaardes van wanden plafond en dakconstructies, duurzaamheid en bruikbaarheid van bouwwerken.

De eerste versie van het bouwbesluit kwam uit in 1992, waarmee alle regels in het land gelijk werden getrokken. De 2e versie kwam uit in 2002 en de derde in 2012. Per 1 januari 2024 is het Bouwbesluit 2012 opgevolgd door het Besluit bouwwerken leefomgeving.

Het bestemmingplan bestaat uit een plankaart met daaraan gekoppeld documenten waarin de mogelijkheden en beperkingen van de lokatie zijn omschreven.

Voordat we gaan ontwerpen is het belangrijk om te weten wat het bestemmingsplan toelaat. Het is niet toegestaan om iets te ontwerpen wat over de grenzen van het bestemmingsplan heengaat. Sinds de invoering van de nieuwe omgevingswet heet het bestemmingplan, omgevingsplan.